02/11 Er wordt hier verschrikkelijk geschoten

Vandaag is het drie jaar geleden dat Theo van Gogh werd vermoord. In een Zembla-documentaire die in 2005 is uitgezonden, komen de hoofdrolspelers uit Den Haag en Amsterdam aan het woord. De tegenstellingen tussen beide overheidslagen worden in de documentaire Er wordt hier verschrikkelijk geschoten sterk uitvergroot. Het dilemma voor 'Den Haag' wordt duidelijk: hoe kan betrokkenheid worden getoond zonder bemoeienis uit te stralen?

Op de avond na de moord was Balkenende niet in Amsterdam. Bij de herdenking in 2005 stond mevrouw De Laat in de Linnaeusstraat met een bord te demonstreren, waarop stond geschreven: "Balkenende, u bent een jaar te laat op deze plek". Naar verluid liep Balkenende na zijn toespraak met ferme passen op haar af en ging met haar in gesprek. De betoogster wilde niet herhalen wat de premier tegen haar zei. "Dat is persoonlijk. Maar ik vind het zo'n man", zei de vrouw terwijl ze goedkeurend haar duimen op stak. "Dat hij naar me toegekomen is, en wat hij heeft gezegd en dat hij luistert naar de burger. Ik ben met zijn antwoord heel tevreden. Ik had niet verwacht dat hij zou komen." Ze liet weten dat ze overigens nog steeds van mening is dat Balkenende een jaar te laat is. (Bron: Nu.nl)

In zijn boekje 'Aan de kiezer' gaat Balkenende in op zijn contact met mevrouw De Laat en licht hij zijn afwezigheid in de hoofdstad toe. Hij laat haar weten dat minister Verdonk op verzoek van de familie 's avonds op de Dam in Amsterdam het woord heeft gevoerd. Hij is, zoals hij zegt, niet op zijn strepen gaan staan. "Waarom zou ik? Waar het om ging was dat namens de regering ordentelijk gesproken zou worden, dat duidelijk zou worden dat wat gebeurd was volstrekt ontoelaatbaar was, dat heel ons land die moord verafschuwde. Ik wilde geen nutteloze discussies over wie dat zou mogen zeggen. Een discussie over poppetjes leidde alleen maar af van waar het eigenlijk om moest gaan" (p.92).

Mijns inziens heeft Balkenende slechts ten dele gelijk. Bij schokkende gebeurtenissen als deze moet niet te lichtzinnig worden gedacht over de betekenisvolle rol die een Minister-President kan vervullen. Niet voor niets staat in de literatuur over crises het thema 'leiderschap' zo centraal. Leiderschap dat normaliter bij de hoogste in rang wordt neergelegd.

Tegelijkertijd speelde naar mijn idee een fundamenteel ander probleem: de onduidelijke rol die (toenmalig) minister Verdonk vervulde tijdens de Kabaaldemonstratie op de Dam. Zij presenteerde zich in haar toonzetting en bewoordingen zo nadrukkelijk als 'vriendin' van Van Gogh, dat haar functie als minister van Integratie en als vertegenwoordiger van het voltallig Kabinet naar de achtergrond werd gedrukt. Wat bleef hangen was het beeld dat Verdonk aanwezig was en het kabinet "schitterde in afwezigheid". Het was juist díe beeldvorming waar Balkenende zich een jaar later tegen moest verweren.

2 november 2007
NGB/Wouter Jong

Reageren?
Reacties op deze weblog zijn welkom. Klik hier om te reageren.

Verder lezen?
Klik door voor het interview met burgemeester Job Cohen over de moord op Van Gogh, dat is opgenomen in het NGB-archief met interviews.

Klik door voor de Zembla-documentaire Er wordt hier verschrikkelijk geschoten waarin de hoofdrolspelers terugkijken op de dag van de moord. Met in Den Haag: premier Balkenende, minister Verdonk, de ministers Donner en Remkes. In Amsterdam: burgemeester Cohen, hoofdcommissaris Welten, hoofdofficier De Wit en wethouder Aboutaleb. En de fractievoorzitters Van Aartsen, Bos, Verhagen, Wilders en Halsema.

naar vorige weblog 

U bent hier

<div></div>