28/06 Evaluatie "Bevolkingszorg op orde"

Donderdag 4 juli a.s. vindt op het IFV een bijeenkomst plaats over het rapport 'Bevolkingszorg op orde'. Toen het rapport in oktober 2012 werd gepresenteerd, was al aangegeven dat de prestatie-eisen uit het rapport na een jaar zouden worden geëvalueerd.

De prestatie-eisen in het rapport nemen als uitgangspunt dat de burger doorgaans heel zelfstandig is en ook bij rampen niet apathisch aan de kant blijft zitten tot de hulpdiensten uitrukken. Het rapport ridiculiseert dit fenomeen - is de mythe van paniek nog echt zo hardnekkig als wordt gesteld? - maar wat telt is de pragmatische insteek. Kies niet automatisch voor grote opvanghallen, maar kijk of je als alternatief niet beter een plek kunt creëren waar mensen even op adem kunnen komen, voordat ze op eigen gelegenheid weer vertrekken naar familie of vrienden. Het werd afgelopen jaar onder meer gestaafd door de evaluatie van de ingestorte feesttent van het Dicky Woodstock Festival, waarin letterlijk stond in het dorp Steenwijkerwold wordt vanuit eigen beweging door de bewoners/café-eigenaar ad-hoc opvang geregeld. Uiteindelijk vindt men zijn/haar weg huiswaarts.  

De visie onder het rapport is actueel en past grotendeels bij de manier waarop onze samenleving anno 2013 draait. De kritische kanttekeningen in het rapport zitten mijns inziens vooral in drie aspecten; de crisiscommunicatie, de psychosociale zorg en de herstelfase na rampen en incidenten:

  • crisiscommunicatie: de prestatie-eis in het rapport stelt dat een burgemeester binnen een uur moet (!) duiden. Het risico bestaat dat de communicatie daarmee niet meer aansluit bij de beleving en perceptie van de buitenwereld. Want soms is duiding ongepast. Had de burgemeester in Haren rond 21.30u de Facebookrellen moeten ´duiden´? Hij zou zich met die timing in de context van de rellen die nog gaande waren volstrekt ongeloofwaardig hebben gemaakt. De omgevinganalyse is leidend; daaruit volgt wat op welk moment wenselijk is. Doordat niet de omgevingsanalyse is opgenomen in de prestatie-eis, wordt de communicatie-discipline gesimplificeerd. Naar analogie geldt voor de brandweer ook geen prestatie-eis om binnen 8 minuten een binnenaanval te starten. De brandweer moet binnen 8 minuten aanwezig zijn, om na een verkenning een aanvalsplan te starten. Dat daar veelal een binnenaanval uit volgt is een gevolg van de analyse, maar geen wet van Meden en Perzen. 
  • de psychosociale zorg: Het NGB is op dit moment aangehaakt bij de werkgroep die zich buigt over een nieuwe richtlijn rond psychosociale zorg. Het blijkt dat de meningen verdeeld zijn over de mate waarin je actief of passief psychosociale zorg moet aanbieden. De concensus neigt naar de houding 'terughoudend omgaan met psychosociale zorg, tenzij'. De ferme stelling "onderzoek wijst uit dat de inschakelingvan professionele psychosociale nazorg (eerstelijns zorg) leidt tot‘psychosocialisering’ of ‘psychosociale fixatie’. Dat wil zeggen datbij de betrokkenen al op voorhand de suggestie wordt gewekt datzij psychosociale hulp nodig hebben, terwijl hun reacties na een ramp feitelijk als normaal beoordeeld kunnen worden."  (pag 65) is in elk geval te krap door de bocht.
  • de nafase: door de wereld onder te verdelen in zelfredzamen en niet-zelfredzamen ligt het risico op de loer dat ook de nafase wordt gesimplificeerd. Want zelfredzamen kunnen een psychische terugval krijgen, waardoor ze (tijdelijk?) verminderd zelfredzaam worden. Een verminderd zelfredzame kan in het ziekenhuis worden opgelapt en als zelfredzame het ziekenhuis verlaten. Enzovoorts. Verder bleek uit het onderzoek van Annelieke Drogendijk (directeur Impact) dat migranten op een andere manier met de nasleep Vuurwerkramp zijn omgegaan dan andere Enschedeërs. Bij hen ging het niet zozeer om de individuele zelfredzaamheid, maar om de zelfredzaamheid van het eigen collectief van de familie en vriendengroep. Het is goed als bij de bijeenkomst de logica van de prestatie-eisen van 'Bevolkingszorg op orde' ook vanuit die verschillende culturele invalshoeken worden getoetst. Als 'zelfredzaamheid' een containerbegrip wordt mis je de nuance die je in de uitvoering van de prestatie-eisen mogelijk nodig hebt.

 

Tot slot ben ik benieuwd wat de prestatie-eisen betekenen voor de manier waarop ambtenaren voor de gemeentelijke processen worden opgeleid. Brengen de aangepaste eisen een centralere regie voor de Veiligheidsregio dichterbij, of blijft het wenselijk om in elke gemeente de mensen op te leiden? Wie het weet, mag het donderdag a.s. zeggen.

28 juni 2013
NGB/Wouter Jong

naar vorige weblog over communiceren bij milieu-incidenten

Kennis delen via twitter | crisisbeheersing | crisiscommunicatie | burgemeesters

 

U bent hier

<div></div>