Hightech crisisbeheersing

Het volledig nieuw ingerichte Nationaal Crisis Centrum is sinds kort operationeel. Het paradepaardjes van de crisisbeheersing in Nederland. Eerste vraag tijdens de rondleiding voor journalisten door het Nationaal Crisis Centrum (NCC) in Den Haag: waarom is dit zenuwcentrum van de crisisbeheersing gevestigd op de vijftiende etage van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties - en niet in de kelder?


Met 11 september vers in het geheugen lijkt het toch wat onlogisch om hoog in een toren te gaan zitten, met een vrije aanvliegroute uit alle windrichtingen. Directeur-generaal veiligheid Dick Schoof glimlacht. Deze vraag had hij kennelijk wel verwacht. 'We zitten hier in ieder geval boven NAP', luidt zijn antwoord. Met andere woorden: een kelder kan onder water komen te staan. De kans op een grootschalige overstroming is in Nederland óók reëel, en in dat geval zit het spiksplinternieuwe crisiscentrum letterlijk hoog en droog. 'Indien nodig kunnen we alsnog binnen een kwartier uitwijken naar de bunker onder het ministerie', voegt Schoof er aan toe.


Het NCC is de afgelopen tijd in een nieuw, ruimer jasje gestoken en van de laatste technische snufjes voorzien. Elf miljoen euro heeft het gekost, de nieuwe aanleg van dit 'informatieknooppunt voor diensten en departementen'. De helft van het geld is gebruikt voor beveiliging van alle ict- en telecommunicatieverbindingen, en voor de aanleg van noodvoorzieningen (noodaggregaten, luchtfilters, drinkwatervoorziening en dergelijke). 'Ook als heel Den Haag plat ligt, kunnen wij hier gewoon doordraaien', verzekert Schoof. En vanwege het hoge niveau van beveiliging kunnen ook de AIVD, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en de operationele staf van Defensie vanuit het crisiscentrum volwaardig opereren.


Het NCC, zo leggen de rondleidende ambtenaren uit, is géén landelijk commandocentrum. Zo'n meldkamerachtige voorziening, waar alle operationele diensten bij elkaar zitten in geval van rampen en grote crisis, bevindt zich in Driebergen. 'Daar bekijken ze bijvoorbeeld of ergens een peloton Mobiele Eenheid naar toe moet en waar die mensen dan vandaan moeten komen', geeft Schoof een voorbeeld. Het zenuwcentrum in Den Haag is er voor de bestuurders en hun topambtenaren. Schoof: 'Het doel van het NCC is het bestuur goed informeren, zodat dit goede besluiten kan nemen'. Volgens de website van BZK 'verzorgt het NCC de informatievoorziening tussen de verschillende bestuurslagen en, als er buitenlandse aspecten meespelen, voor de contacten met de ons omringende landen'. Ook het Nationaal Voorlichtingscentrum zetelt hier in geval van crisis.


Wie er bij elkaar komt op de vijftiende etage van het ministerie, hangt af van de situatie. Het kunnen ministers zijn, topambtenaren van de departementen, provinciale bestuurders of burgemeesters.'Het streven is er op gericht om ter plekke af te handelen wat daar ook afgehandeld kan worden. Hier houden we ons alleen bezig met nationale incidenten. We willen niet onnodig opschalen, we zijn geen super-overruler', verzekert Schoof.


Wat een incident tot iets nationaals maakt, is niet eenduidig in een definitie te vangen. 'Het kan nationaal zijn in termen van emotie, van beeldvorming', aldus Schoof. De moord op Van Gogh zou in deze categorie kunnen vallen. Ook kan het gaan om 'ontwrichting' op nationale schaal, bijvoorbeeld een terroristische aanslag of de dreiging daarvan. Als Rotterdam, Den Haag en Amsterdam gelijktijdig (potentieel) doelwit zijn, is er behoefte aan regie en overzicht op landelijk niveau.


Coördinatie


Vogelgriep, varkenspest, overstromingen; het kan allemaal aanleiding zijn om het NCC en zijn 25 medewerkers volledig operationeel te maken. Daarnaast vindt hier de coördinatie plaats van staatsbezoeken, nucleaire transporten, huwelijken of begrafenissen van leden van het Koninklijk Huis en evenementen zoals vorig jaar het WK voetbal voor junioren.


Centraal op de verdieping ligt de van alle gemakken voorziene vergaderzaal voor het ministerieel of het interdepartementaal beleidsteam (MBT/IBT). Voortdurend gevoed door de laatste informatie kunnen bewindslieden of topambtenaren hier efficiënt overleggen. Vanuit een aanpalende regiekamer wordt alles op beeld opgenomen, zodat anderen elders in het NCC indien gewenst kunnen meekijken. 'Crisismanagement is vooral: goed kunnen vergaderen', zo vat Henk Geveke, directeur crisisbeheersing van het departement, de bestaansreden van het NCC samen.


Is opperste discretie vereist, dan kunnen ministers zich terugtrekken in de 'vergaderzaal STG-ZG', ofwel 'staatsgeheim - zeer geheim'. De met een dikke kluisdeur afgegrendelde ruimte is volledig van de buitenwereld afgeschermd. Straling van telefoons of richtmicrofoons kan niet door de wanden van deze zogeheten Kooi van Faraday heendringen, legt Geveke uit.


Het is niet het enige James-Bondachtige hoekje van het NCC. Een stukje verderop bevindt zich de hermetisch afgesloten cryptoruimte, waar de informatie die naar buiten gaat indien nodig wordt versleuteld. Een paar passen verder belandt de bezoeker in het informatiecentrum. Het doet denken aan de controlekamer van Cape Canaveral. Grote, wandvullende beeldschermen, tientallen monitors, directe telefoonlijnen naar het Torentje en het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Hier volgen medewerkers van het NCC 24 uur per dag het nieuws, crisis of geen crisis. Digitale klokken geven de tijd op de Antillen, in Nederland en in New York.


Gebruikt is het nieuwe NCC tot op heden nog niet, althans niet op ministerieel niveau. Ook op deze donderdagmiddag is het rustig. Geen hectische meldkamertaferelen. 'En dat willen we ook niet', besluit Geveke, 'we sturen hier immers niet op details'.

Bron - Binnenlandsbestuur

U bent hier

<div></div>