Ik verlaat geen zinkend schip

Per 1 december 2006 legt Ellen van Hoogdalem-Arkema, burgemeester van Haarlemmerliede en Spaarnwoude, haar werkzaamheden als burgemeester neer. Voor Rob van Doorn, ex-raadslid van de buurgemeente Haarlem en directeur van Buitenhek en van Doorn Consultancy een goed moment om haar aan de tand te voelen over de toekomst van kleine gemeenten.

In Nederland is een ontwikkeling gaande. Steeds meer kleinere gemeenten besluiten om, met het oog op hun bestuurskracht, te fuseren. Wat vindt u daarvan?
'Ik denk dat bestuurskracht - wanneer het gaat om contacten - niet zozeer te maken heeft met de grootte van een gemeente. Hoe groter een gemeente, hoe logger deze wordt. Als kleine gemeente met 45 ambtenaren missen wij weliswaar bepaalde specifieke kennis, maar die expertise huren wij extern in wanneer dat nodig is.'

Verliest u op deze manier geen overzicht?
'Nee, dat denk ik niet. Neem als voorbeeld Sociale Zaken. Het beleid hiervan wordt door Heemstede uitgevoerd, maar wordt hier bepaald. En natuurlijk kun je als kleine gemeente niet alles uitbesteden. Doe je dat wel, dan verlies je een kritisch oog. Maar ook nu ben ik continu alert. Op een gegeven moment was er een kwestie over briefpapier. Mij werd gevraagd of onze communicatie niet tijdelijk op papier van de gemeente Heemstede kon worden afgedrukt. Toen heb ik direct gezegd: ‘Geen sprake van.' Wij zijn een zelfstandige gemeente met een uniek gezicht en dus gebruiken wij ons eigen briefpapier.'
Als u toch al met verschillende gemeenten samenwerkt, waarom zou u dan niet fuseren? Naar mijn mening kan - door binnengemeentelijke decentralisatie - de identiteit van een dorp binnen een grote stad prima in stand worden gehouden.
'Haarlemmerliede-Spaarnwoude is een eigenwijze en eigenzinnige gemeente. Ben je niet eigenwijs en eigenzinnig, dan word je dat vanzelf wel zodra je hier gaat werken! Fuseren past gewoonweg niet binnen deze identiteit. Daarnaast willen wij absoluut geen onderdeel worden van een grote, logge organisatie. Een organisatie waarin we - juist omdat we zo klein zijn - ondergesneeuwd zullen raken.'

Zijn er ook nadelen aan het burgemeesterschap van een kleine gemeente?
'Natuurlijk zijn er nadelen. Omdat de gemeente zo klein is, bellen inwoners over allerlei zaken rechtstreeks met mij. Aan de andere kant vind ik dat contact met inwoners juist erg prettig. Hierdoor kan ik ze ‘voelen'. Niet letterlijk natuurlijk, maar op deze manier weet ik direct wat er speelt en dat vind ik - juist als burgemeester - erg belangrijk.'

De eisen die aan gemeenten worden gesteld zijn aangescherpt. Denk aan de WMO en de rol die ict binnen een gemeente moet gaan vervullen. De roep om gemeentelijke herindeling is daardoor groot. Is fuseren, met het oog op het voeren van een achterhoedegevecht, niet onvermijdelijk?
'Zolang het kan, blijven wij als gemeente zelfstandig. Onze begroting is ondanks alle expertise die we van buitenaf moeten inhuren, sluitend. Misschien dat daardoor de roep om herindeling hier minder wordt. Ook ga ik, voordat ik stop, met de provincie in overleg. Ik zal om handvatten vragen zodat deze unieke gemeente bestaansrecht houdt. Mogelijk kan de provincie ons ondersteunen richting het Rijk.'

Uw gemeente bevindt zich tussen grote jongens als Haarlem en Amsterdam. Hierdoor moet u continu de gemeentelijke grenzen van Haarlemmerliede-Spaarnwoude verdedigen. Wat vindt u daarvan?
'Amsterdam wil alleen maar havens aanleggen en Haarlem wil alleen maar huizen bouwen. En ach, die uitbreidingsdrift gaat puur en alleen maar om macht. Weet je wat ik denk? Ik denk dat ze jaloers zijn dat Haarlemmerliede-Spaarnwoude een prachtig gebied heeft zoals het CSM-terrrein. Wat ik niet begrijp is waarom ze alles zelf willen hebben. Gun een ander ook eens iets!'

Hebt u, vanwege dit 'grenzengevecht' , nog wel tijd om te werken aan de identiteit en noden van uw eigen gemeente?
'Toen ik in deze gemeente werd aangesteld moest ik veel tijd investeren in het normaliseren van de verhoudingen. In dit proces ben ik aanvankelijk vaak geschoffeerd. Maar, door mijn werk goed te doen, inzet te tonen en te investeren in mensen, heb ik een goede positie verworven. Door me nu sterk te maken voor de gemeentelijke grenzen, zeggen burgers: ‘Dat mens komt voor ons op en steekt haar nek uit.' Met andere woorden: ik toon juist aan dat ik betrokken ben bij de burgers van onze gemeente én dat ik veel belang hecht aan onze unieke identiteit.'

Wat vindt u van de uitspraak van minister Remkes dat gemeenten met minder dan 20.000 inwoners binnen 2 jaar - desnoods gedwongen - moeten fuseren?
'Het is opmerkelijk dat minister Remkes pas aan het eind van deze regeerperiode met dit verhaal komt. Ik noem dat ‘over je graf heen regeren'. Het is een ongenuanceerd verhaal, dat bovendien slecht onderbouwd is.'

Ten slotte een gewetensvraag: pleit u voor zelfstandigheid omdat u daar écht achterstaat of omdat u in de afgelopen tien jaar zoveel werk heeft gestoken in deze zelfstandige gemeente?
'Natuurlijk vind ik het prettig dat ik geen zinkend schip verlaat, maar ik ben realistisch genoeg om te bepalen wanneer het tijd wordt om over de grenzen te kijken. Probleem is dat ik geen natuurlijke fusiepartners heb, Haarlemmerliede-Spaarnwoude is alleen maar omringd door grote gemeenten. Waren deze natuurlijke fusiepartners wél aanwezig, dan had ik vast en zeker al gesprekken met deze gemeenten gevoerd. Voordat ik wegga, zal ik wel met B&W in discussie gaan over onze strategie. Maar, de uiteindelijke visie, díe zal gevormd worden onder leiding van mijn opvolger.'

Bron - Buitenhek & Van Doorn



U bent hier

<div></div>