14/02 Grip op crisis

Vandaag las ik op Binnenlands Bestuur een recensie over "Grip op crisis", een boek dat recent uitkwam onder eindredactie van Gert-Jan Ludden en Fred Zaaijer. Binnenlands Bestuur neemt de conclusie van de schrijvers over: "de beheersing van crises is ver onder de maat". Ik heb hetzelfde boek gelezen en moet zeggen dat ik het allemaal wel mee vind vallen. 

Het boek komt op mij over als 'grote stappen, snel thuis'. Zo wordt stellig beweerd dat er te weinig van eerdere crises wordt geleerd, dat regio's zich te veel op rampen en te weinig op crises richten en dat het niet bevorderend is dat OM en politie geen deel uitmaken van de Veiligheidsregio. Ook wordt er selectief geshopt in rapporten en evaluaties. Zo wordt er uit het rapport van de Commissie Hoekstra (2013) geciteerd dat "de crisisbeheersing in de regio's nog onder de maat is". Maar dat diezelfde Commissie ervoor pleit om de structuur van 25 regio's in stand te houden, wordt niet vermeld in het pleidooi om het mes te zetten in het aantal Veiligheidsregio's.

De conclusies stroken zelden met mijn eigen ervaringen. Lessen worden opgedaan en doorgezet; waar jaar-na-jaar crisisevaluaties werden afgesloten met het credo dat 'de communicatie beter moest', zagen we in het WODC rapport over de afhandeling van de MH17-ramp dat juist "de communicatie" een pluim kreeg.

In het boek staan de auteurs op verschillende plekken stil bij de communicatie van bestuurders. De klacht dat bestuurders hun eigen reputatie leidend laten zijn, deel ik niet. Het reputatiedenken is minder dominant dan jaren terug en, conform het pleidooi in het boek, krijgt de impact in de samenleving doorgaans toch écht de plek die het verdient. Maar het boek is er ook onderling tegenstrijdig over. Zo vindt auteur Eenhoorn dat de burgemeester bij crises vooral de regie moet nemen en à la Rudolph Giuliani leiderschap moet tonen. Iets waar co-auteur Siepel in een volgend hoofdstuk weer afstand van lijkt te nemen, omdat regievoering op communicatie volgens hem vooral het reputatiedenken dient.

Ik ben zelf geen voorstander van solistisch optredende burgemeesters, zoals Eenhoorn bepleit. De kracht van de persconferenties na het schietincident in Alphen lag naar mijn idee juist in het optreden van de driehoek als geheel. Zowel bij het schietincident in Alphen aan den Rijn als bij het latere brugincident in diezelfde plaats trokken OM en gemeente samen op. Het OM maakt weliswaar geen vast deel uit van de Veiligheidsregio, maar weet naadloos aan te haken bij de crisisorganisatie op momenten die ertoe doen. In die gevallen, maar bijvoorbeeld ook rond de gijzeling bij de NOS of de vermissingszaak van de broertjes Julian en Ruben draagt het OM dan een steentje bij aan de externe communicatie.

Tot slot het pleidooi dat de Veiligheidsregio's zich maar in beperkte zin op crises richten. Dat is inherent aan de schaalgrootte waarop een crisis zich voordoet. Bij een vluchtelingencrisis met landelijke impact verwacht je sturing op nationaal niveau, waar je bij kleinere crises (evenementen, stroomuitval, uitval vitale infrastructuur) het accent op de regio's legt.

Al met al vind ik het boek een aaneenschakeling van geklaag, terwijl ik zou willen pleiten voor een count your blessings. Kijk waar we stonden, vlak na de Vuurwerkramp en de cafébrand in Volendam, met territoriaal incongruente regio's en een houtje-touwtje manier van werken. In de loop der jaren is crisiscommunicatie geprofessionaliseerd, heeft bevolkingszorg zich ontwikkeld en trekt de juridische kant een beentje bij. Wij staan nu op een punt dat je, zoals het boek ook aangeeft, je mag afvragen "wanneer is goed ook goed genoeg?" In het antwoord op die vraag verschil ik blijkbaar van de auteurs.

Het boek is hier te bestellen.

14 februari 2016
Wouter Jong | NGB

 

naar vorige weblog over dat het vaak goed gaat bij crises.

 

U bent hier

<div></div>