Opiumwet (Wet Damocles)

Artikel 13b Opiumwet

1.De burgemeester is bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang indien in woningen of lokalen dan wel in of op bij woningen of zodanige lokalen behorende erven een middel als bedoeld in lijst I of II wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig is.

2. Het eerste lid is niet van toepassing indien woningen, lokalen of erven als bedoeld in het eerste lid, gebruikt worden ter uitoefening van de artsenijbereidkunst, de geneeskunst, de tandheelkunst of de diergeneeskunde door onderscheidenlijk apothekers, artsen, tandartsen of dierenartsen.



Artikel 13b Opiumwet, ook wel aangehaald als de Wet Damocles, biedt de burgemeester de mogelijkheid bestuursdwang toe te passen en woningen of voor het publiek toegankelijke inrichtingen te sluiten als daar sprake is van drugshandel. Bijzonder aan deze bepaling is dat niet hoeft te worden aangetoond dat de openbare orde in het geding is. Louter de aanwezigheid van drugs (lijst I/II Opiumwet) boven de normen voor eigen gebruik in de woningen kan al voldoende rechtvaardiging vormen om de woning of het lokaal en de bijbehorende erven te sluiten. Het gaat hier om een sluiting voor bepaalde tijd, waarbij de burgemeester betrokkene eerst moet waarschuwen en op de hoogte moet stellen van de geconstateerde overlast, alvorens hij kan besluiten tot sluiting. Na de sluiting kan het college van B&W eventueel de Wet Victor toepassen om het pand in ander beheer over te laten gaan of zelfs te onteigenen. Zie hiervoor de Wet Victoria.

De tekst van artikel 13b Opiumwet spreekt van het verkopen, afleveren en verstrekken van drugs. Het telen van hennep op zich is niet onder het toepassingsbereik van Wet Damocles gebracht. Artikel 13b van de Opiumwet kan wel worden toegepast ten aanzien van een woning in geval van hennepteelt, als aannemelijk is dat de in die woning aangetroffen hennepplanten een handelshoeveelheid betreffen.

De sluiting van een woning of lokaal kan voor betrokkenen grote gevolgen hebben. De burgemeester zal zijn besluit daarom goed moeten motiveren. Daarbij gelden vanzelfsprekend de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit. Daarom is het wenselijk om de Damocles-aanpak vast te leggen in beleid. Wanneer geen beleid is geformuleerd dan is handhaven weliswaar mogelijk, maar is de motivering van het besluit moeilijker.

Wanneer er bij de wet verboden misstanden in een coffeeshop worden geconstateerd, omdat bijvoorbeeld harddrugs worden verhandeld, kan de burgemeester tot sluiting of intrekking van de vergunning overgaan. Ook wanneer er geen sprake is van bij de wet verboden activiteiten of overlast, maar wanneer de regels zoals die zijn vastgelegd in het lokale coffeeshopbeleid worden overtreden, biedt artikel 13b van de Opiumwet uitkomst.

Bij de Tweede Kamer is een wetsvoorstel ingediend om de sluitingsbevoegdheid uit te breiden voor strafbare voorbereidingshandelingen. De burgemeester kan dan op grond van artikel 13b van de Opiumwet tevens een woning of ander pand sluiten als daar alleen voorwerpen of stoffen worden aangetroffen die duidelijk bestemd zijn voor het bereiden of telen van drugs, zoals bepaalde apparatuur of chemicaliën. 

In december 2013 kwam de Raad van State met een uitspraak (ECLI:NL:RVS:2013:2362) over een wietplantage in een woning in Purmerend. In die casus werd toegestaan dat de woning werd gesloten. Tot die uitspraak was onduidelijk of het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer (art 8 EVRM) niet prevaleerde boven het sluiten van de woning vanwege de plantage. 

Het Centrum Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) heeft een Stappenplan opgesteld voor het bestuurlijk optreden op grond van artikel 13b Opiumwet. De gemeente dient, voordat artikel 13b wordt toegepast, conform de Memorie van Toelichting, (coffeeshop)beleid te hebben geformuleerd en vastgesteld.

Casuistiek

Casus: Sluiting woning met hennepkwekerij
In Landgraaf treft de politie in een woning een professioneel opgezette hennepkwekerij aan met op dat moment 435 oogstrijpe planten. Daarbij is geconstateerd dat de stroom op illegale en brandgevaarlijke wijze wordt afgenomen. De burgemeester heeft de aangetroffen situatie in de woning als een ernstige situatie aangemerkt. In de beleidsregels van de burgemeester is een stringent handhavingsbeleid geformuleerd en de burgemeester besluit de woning voor drie maanden te sluiten, omdat er een handelshoeveelheid hennepplanten is aangetroffen. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Sluiting coffeeshops vanwege schending Ingezetene-criterium
De burgemeester van Maastricht sluit een aantal coffeeshops voor de duur van drie maanden, omdat die zich niet houden aan de zogenoemde AHOJGI-criteria. Met name hebben zij het Ingezetene-criterium geschonden door buitenlandse klanten toe te laten. Het Damoclesbeleid van de gemeente sluit nauw aan bij het landelijke gedoogbeleid, waarin niet ingezetenen van Nederland geen toegang hebben tot de coffeeshops. Handhaving van het Ingezetene-criterium is bedoeld om de drugshandel te beperken. De rechtbank oordeelt dat de vraag of handhaving van het I-criterium bedoeld en effectief zou zijn om overlast te bestrijden niet relevant is. Daarom is de rechtbank van oordeel dat de burgemeester in redelijkheid van zijn bevoegdheid tot het opleggen van een last onder bestuursdwang gebruik heeft kunnen maken. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Woningsluiting na vondst handelshoeveelheid drugs
De burgemeester van Oss sluit een woning voor drie maanden, nadat de politie daar 16 g hennep, 5,9 g cocaïne en een weegschaaltje heeft aangetroffen. Daarnaast heeft de politie vijf personen aangehouden die een kort bezoek aan de woning hebben gebracht. Bij twee daarvan is cocaïne aangetroffen en bij drie hennep. In het beroep en hoger beroep betogen de bewoners dat de burgemeester ten onrechte heeft aangenomen dat de aangetroffen drugs bedoeld waren voor de handel. De rechtbank en de Raad van State stellen dat voor beoordeling of de hoeveelheid drugs handelsvoorraad betreffen, in redelijkheid kan worden aangesloten bij de door het Openbaar Ministerie toegepaste criteria, waarbij een hoeveelheid harddrugs van maximaal 0,5 g als hoeveelheid voor eigen gebruik wordt aangemerkt en een hoeveelheid softdrugs van maximaal 5 g ook als hoeveelheid voor eigen gebruik wordt aangemerkt. Bij de aanwezigheid van een hoeveelheid drugs die groter is dan een hoeveelheid voor eigen gebruik, is in beginsel aannemelijk dat die drugs bestemd zijn voor verkoop, aflevering of verstrekking. Het ligt in dat geval op de weg van de rechthebbende op het pand om het tegendeel aannemelijk te maken. In deze casus kunnen de bewoners dat niet en daarom is de burgemeester bevoegd om de woning te sluiten. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Sluiting van coffeeshop waar drugs worden verhandeld
Ingevolge artikel 13b van de Opiumwet heeft de burgemeester van Franekeradeel bestuursdwang toegepast. Dit is mogelijk indien in voor het publiek toegankelijke lokalen en daarbij behorende erven een middel als bedoeld in lijst I of II wordt verkocht, afgeleverd, of verstrekt dan wel daartoe aanwezig is.
Ingevolge artikel 5.6, tweede lid, sub c, van de Drank- en Horecaverordening Franekeradeel is ook het verlof tot het verstrekken van alcoholvrije drank ingetrokken, omdat zich in het betrokken bedrijf feiten hebben voorgedaan die de vrees wettigen dat het van kracht blijven van het verlof gevaar zou opleveren voor de openbare orde, veiligheid of zedelijkheid. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Woning gesloten na drugsvondst
Op last van de burgemeester van Amsterdam is een woning gesloten, waar een grote hoeveelheid drugs is gevonden (446,42 kg hennep met een straatwaarde van rond de 1,5 miljoen euro). Door de aanwezigheid van de verdovende middelen is de openbare orde in het geding.
De leefomgeving in de buurt is onnodig in gevaar gebracht. In de directe nabijheid van het perceel is een basisschool gevestigd. De drugs zijn na de inval direct uit de woning weggenomen. Het is echter niet uit te sluiten dat de woning deel uit maakt van een crimineel circuit en daarom wordt de woning voor 3 maanden gesloten. De huurder van het pand was eruit op het moment van de sluiting.
Artikel 13b Opiumwet geeft de mogelijkheid om bestuursdwang toe te passen bij publiek toegankelijke inrichtingen waar een hoeveelheid (soft)drugs wordt aangetroffen die bestemd is voor de handel. Artikel 13b Opiumwet geeft de mogelijkheid in dergelijke gevallen ook bestuursdwang toe te passen bij woningen. Klik door voor de uitspraak van het verzoek tot een voorlopige voorziening (kort geding) in deze zaak.

Casus: Sluiting belhuis in verband met handel in drugs
De politie vindt bij een controle in een belhuis in Rotterdam een handelshoeveelheid harddrugs. Bovendien constateert de politie aanwezigheid en overlast van drugsdealers en –gebruikers in de nabijheid van het belhuis. De buurtagent waarschuwt het belhuis voor mogelijke sluiting. In aansluiting op het Handhavingsarrangement Horeca uit de gemeentelijke Horecanota besluit de burgemeester het pand voor zes maanden te sluiten, hoewel het pand geen Horecavestiging betreft. De periode is gekozen om de loop uit het pand te halen en de bekendheid als verkooppunt te verminderen. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Sluiting coffeeshop in Zutphen na aantreffen drugsvoorraad in bovenwoning
In Zutphen sluit de burgemeester een coffeeshop voor drie maanden. De grote hoeveelheid aangetroffen softdrugs (meer dan 69 kilo) in de bovenwoning (!) van een coffeeshop te Zutphen maakt dat de burgemeester van Zutphen ook de onderliggende coffeeshop onmiddellijk mag sluiten voor een periode van drie maanden. Zie LJN: BM8660.

Casus: Sluiting hennepkwekerij niet toegestaan op basis van Opiumwet 13b
Burgemeester blijkt niet bevoegd te zijn om woning te sluiten op grond van artikel 13b van de Opiumwet vanwege een hennepkwekerij. Bij dit voorlopig oordeel heeft de voorzieningenrechter de wetsgeschiedenis betrokken. In de Tweede Kamer heeft de Minister gezegd dat artikel 13b van de Opiumwet niet is bedoeld om illegale wietteelt aan te pakken. Zie LJN: BP6668

Casus: Sluiting hennepkwekerij wel toegestaan op basis van Opiumwet 13b
Burgemeester van Purmerend is bevoegd een woning te sluiten waar zich een hennepkwekerij bevindt. "De burgemeester heeft verder voldoende rekening gehouden met de belangen van [wederpartij A], [wederpartij B] en de andere bewoners van de woning. Daartoe wordt overwogen dat in de woning geen minderjarige kinderen wonen en [zuster van [wederpartij B] over een andere woning beschikt, waarin zij en de andere bewoners van de woning, die, met uitzondering van [wederpartij A], aan haar verwant zijn, gedurende de sluiting konden verblijven. Gelet hierop, op de aangetroffen hoeveelheid hennep, op de eerder in de woning aangetroffen hennepkwekerij en op het verband met de in 2010 aangetroffen hennepkwekerij aan de Merwedestraat, heeft de burgemeester in redelijkheid meer gewicht kunnen toekennen aan het algemeen belang bij sluiting van de woning dan aan het belang van [wederpartij A], [wederpartij B] en de andere bewoners bij het kunnen verblijven in de woning. Zie ECLI:NL:RVS:2013:2362

Verder lezen?

U bent hier

<div></div>