Nederlands Genootschap van Burgemeesters

Jaarlijks belicht het Burgemeestersblad de lichting burgemeesters van het voorgaande jaar. De lichting 2009 verschilt op een aantal punten ten opzichte van voorgaande jaren. Zo valt op dat er in 2009 weer minder Kroonbenoemingen waren dan voorgaande jaren. Ook waren de nieuw benoemde burgemeesters in 2009 jonger dan de burgemeesters die in 2008 startten.

In 2009 daalde het aantal Kroonbenoemingen opnieuw. Waren er in 2007 nog 59 benoemingen, in 2008 lag dat cijfer op 38 en in 2009 betrof het 35 benoemingen door de Kroon. Ook nu weer betrof ruim de helft van de benoemingen een nieuwe burgemeester en iets minder dan de helft van de benoemingen was het iemand die in een andere gemeente al ervaring had als burgemeester of waarnemend burgemeester. Het aantal benoemingen van waarnemend burgemeesters steeg daarentegen fors van 20 in 2008 naar 31 in 2009.

Diversiteit
Begin 2008 leidde het artikel in het Burgemeestersblad over de lichting 2007 nog tot Kamervragen. Minister Ter Horst gaf in haar antwoord op die vragen aan dat zij de diversiteit in het burgemeesterscorps zou monitoren en stimuleren. In dat kader is de afgelopen anderhalf jaar een scoutinggroep diversiteit op zoek geweest naar vrouwelijk en allochtoon talent. Daarnaast zijn de commissarissen van de Koningin en diverse politieke partijen ook actief om de diversiteit in de beroepsgroep te vergroten.
In de personen van Ahmed Aboutaleb, Joyce Sylvester en Frank Weerwind heeft Nederland nu drie burgemeesters van allochtone herkomst. Een aantal jaren geleden werd dit aantal overigens ook al eens gehaald.

Al jaren lijkt 20% een ‘glazen plafond’ te zijn voor het aantal vrouwen onder de burgemeesters. Van de nieuwkomers onder de Kroonbenoemingen in 2009 was een-op-de-drie vrouw; een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar. Daarmee lukt het nauwelijks om de 20%-grens op te krikken: tegenover de 11 Kroonbenoemde vrouwelijke burgemeesters stonden 7 vertrekkende vrouwen, waarmee het aantal vrouwelijke burgemeesters slechts met 4 toenam in de totale beroepsgroep van 431 burgemeesters.
Voorgaande jaren was er in de m/v-verhouding nog een lichtpunt in de benoemingen van waarnemend burgemeesters. Daarvan is nu geen sprake meer. Ook bij de waarnemend burgemeesters was een-op-de-drie vrouw, terwijl de Commissarissen in 2008 nog bij de helft van de waarnemingen een vrouw benoemden.

Qua leeftijd is er sprake van een licht positieve tendens. In 2009 was de gemiddelde leeftijd van de Kroonbenoemde burgemeesters op 50 jaar en 8 maanden, een daling van ruim een jaar ten opzichte van 2007 en 2008. Opvallend was de ‘vergroening’ bij de nieuw benoemde burgemeesters: die waren in 2008 gemiddeld 52 jaar en in 2009 gemiddeld 48 jaar en 8 maanden. Maar ‘echt’ jonge burgemeesters werden niet benoemd. Ook in 2009 bleef de ‘rode lantaarn’ in handen van Mark Boumans, burgemeester van Haren en inmiddels 35 jaar.

Politieke kleur
Hoe staat het met de verdeling van de burgemeestersbenoemingen over de politieke partijen? In de eerste plaats is het belangrijk te constateren dat uit de benoemingen ook nu weer blijkt dat de burgemeester toch vooral ‘boven de partijen’ staat. In bijna 70% van de benoemingen veranderde de burgemeesterspost van politieke kleur. Dit deed zich ook in voorgaande jaren voor. Bij de overige 30% van de benoemingen bleef de post in handen van dezelfde partij. Er is binnen deze groep van ‘kleur-vasten’ geen partij die er bovenuit springt. Eerdere jaren bleken CDA en VVD erg goed in het vasthouden van burgemeestersposten voor de partij.

In tabel 1 is de politieke kleur van de vertrokken burgemeesters en de in 2009 Kroonbenoemde burgemeesters weergegeven. Het CDA verliest enigszins terrein, maar op het totaal aantal burgemeesters zijn de verschillen marginaal. Wel valt op dat de mobiliteit onder VVD-burgemeesters groot is.

partij	in 2009 benoemd	voorganger
CDA	9	13
PvdA	9	7
VVD	12	12
D66	2	1
Groen Links	1	0
CU/SGP	1	1
pl. partij	1	0
herindeling		1
totaal	35	35

Als gekeken wordt naar de nieuw benoemde burgemeesters in 2009, dan valt op dat de kleine partijen nauwelijks of niet in staat bleken om partijleden op burgemeestersposten te krijgen. Het CDA is net als in 2008 de grootste ‘leverancier’ van nieuwkomers. Daar staat tegenover dat bij de doorstroming van burgemeesters naar andere gemeenten de VVD eruit springt. Deze partij slaagde er in 2009 veruit als beste in om zittende burgemeesters een stap in hun burgemeestersloopbaan te laten zetten.

Partij	nieuw in 2009	doorgestroomd
CDA	7	2
PvdA	6	3
VVD	4	8
D66	1	1
Groen Links	0	1
CU/SGP	0	1
Pl. partij	0	1
Totaal	18	17

Waarnemers
In 49 van de 431 gemeenten in Nederland neemt op dit moment een door de CdK-benoemde burgemeester de burgemeestersfunctie waar. Soms voor korte tijd als de vacature openstaat en soms voor langere tijd in verband met ophanden zijnde herindeling, langdurige ziekte of vanwege bijzondere omstandigheden. Mede vanwege het grote aantal herindelingen zijn er in 2009 veel waarnemend burgemeesters benoemd: 31 in 2009 tegen 20 in 2008. Een stijging van 55%.
Op diverse punten blijken de waarnemers te verschillen van hun door de Kroon benoemde burgemeesters. Zo is de gemiddelde waarnemer die in 2009 werd benoemd 10 jaar ouder dan de gemiddelde Kroonbenoemde burgemeester. Ook wijkt de achtergrond af. Zo was ruim 60% oud-burgemeester. Het aantal oud-gedeputeerden onder de waarnemers nam verder af.
Qua politieke achtergrond wijken de waarnemers ook af. CDA en PvdA waren in 2009 de grootste leveranciers van waarnemers; opvallend want in 2008 was de VVD dat nog.

partij	in 2009 als waarnemer benoemd
CDA	11
PvdA	11
VVD	6
D66	2
Groen Links	0
CU/SGP	0
Pl. partij	1
Totaal	31

Ruud van Bennekom/NGB