Noodbevel

Artikel 175 Gemeentewet
1. In geval van oproerige beweging, van andere ernstige wanordelijkheden of van rampen of zware ongevallen, dan wel van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, is de burgemeester bevoegd alle bevelen te geven die hij ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar nodig acht. Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde voorschriften worden afgeweken.

2. De burgemeester laat tot maatregelen van geweld niet overgaan dan na het doen van de nodige waarschuwing.

_________________

Het noodbevel van artikel 175 Gemeentewet mag alleen in uitzonderlijke situaties worden toegepast. Het noodbevel kan worden ingezet als sprake is van oproer, wanordelijkheden, rampen of zware ongevallen of de vrees daartoe bestaat. Het wetsartikel bepaalt dat de burgemeester bevoegd is alle bevelen te geven die hij nodig acht ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar. Deze maatregel mag worden toegepast wanneer het gaat om een bepaald aantal personen of organisaties. Gaat het om een onbepaald aantal personen (“een ieder”), dan is een noodverordening het geschikte middel (artikel 176 Gemeentewet). Een noodbevel kan wel dienen als een overbrugging naar een noodverordening.

De maatregelen mogen niet verder strekken dan strikt noodzakelijk is (proportionaliteit) en minder ingrijpende bevoegdheden tekortschieten (subsidiariteit). De inhoud van het noodbevel kan enkele grondrechten inperken. Via een noodbevel kunnen de vrijheid van godsdienst (artikel 6 Grondwet), de vrijheid van meningsuiting (artikel 7 lid 3 Grondwet) en de vrijheid van vergadering en betoging (artikel 9 Grondwet) worden ingeperkt. Het is in principe niet toegestaan van de privacywaarborg uit artikel 10 Grondwet en art 8 EVRM (eerbiediging persoonlijke levenssfeer) af te wijken, maar dit gebeurt in de praktijk wel. Dit betekent concreet dat men een gebied kan evacueren en mensen kan verplichten zich van de openbare weg te verwijderen naar een plek buiten het gebied, maar mensen niet kan verplichten hun huis te verlaten. Een (indvidueel) evacuatiebevel behoort daarmee niet tot de mogelijkheden, omdat dit het woonrecht van burgers uit art 8 EVRM (eerbiediging persoonlijke levenssfeer) aantast. 

Het heeft de voorkeur het bevel op schrift uit te reiken. Niet-naleving is gesanctioneerd met artikel 184 Wetboek van strafrecht (misdrijf).
 

Casuistiek

Casus: Floating Party 2.0
De burgemeester van Teylingen legt een noodbevel op aan mogelijke bezoekers van de Floating Party in Warmond. Voor dit social media event is geen vergunning aangevraagd en er bestaat ernstige vrees voor openbare orde verstoringen. Een grote groep mensen met alcoholhoudende dranken bevindt zich bij een dergelijke party op motor- en opblaasboten die naast elkaar drijven op het water. Hierdoor wordt de hulpverlening ernstig belemmerd. In afwijking van en in aanvulling op bestaande wettelijke voorschriften wordt het noodbevel gegeven, waarbij schippers worden opgedragen om zich elders te vervoegen. Klik door voor het noodbevel in deze casus en  het verantwoordingsdocument van de burgemeester aan de gemeenteraad..

Casus: Vrees voor ernstige ordeverstoring
Een groep jongeren verstoort al enkele weken de openbare orde in een woonwijk in Maassluis. De gedragingen bestaan uit vernielingen van gemeentegoederen, voertuigen van bewoners, ramen van woningen, alsmede het intimideren, en verleiden tot escalaties; de bewoners van de betreffende woonwijk zullen  de verstoring niet langer meer accepteren. De burgemeester van Maassluis stelt een noodbevel in omdat er vrees bestaat voor ernstige ongeregeldheden. De burgemeester beveelt o.a. leden van de groep en sympathisanten op eerste aanzegging van de politie zich te verwijderen uit een omschreven gebied of zich te begeven in een richting door de politie aangegeven. Enkele dagen later wordt het noodbevel opgevolgd door een noodverordening en is iedereen die zich in het gebied bevindt verplicht zich aan de instructies uit de noodverordening te houden. Klik door voor de volledige tekst van het noodverordening van de burgemeester van Maassluis.

Casus: Verbod Drones Pinkpop
Jaarlijks vindt in Landgraaf het Pinkpopfestival plaats. De komst van drones brengt nieuwe risico’s met zich mee. De luchtvaartwetgeving verbiedt om drones te laten vliegen boven aaneengesloten bebouwing, maar het festivalterrein ligt daarbuiten. De burgemeester overweegt dat de veiligheid van personen op of nabij het terrein ernstig wordt bedreigd wanneer er drones zouden vliegen. Via een noodbevel is het verboden om in een omschreven festivalgebied drones op of aan de openbare weg voor handen te hebben. Klik door voor de volledige tekst van het noodbevel van de burgemeester van Landgraaf.

Casus: Gevaar instorting flatgebouw Bos- en Lommerplein Amsterdam 
Uit een bouwtechnisch onderzoek blijkt dat een flatgebouw aan het Amsterdamse Bos- en Lommerplein instortingsgevaar kent vanwege constructiefouten. De burgemeester besluit tot een noodbevel, omdat de vrees bestaat dat gebruik van het gebouw tot zware ongevallen kan leiden. De flat wordt met hekken afgesloten. De burgemeester beveelt een ieder die zich binnen een bij het besluit gevoegd gebied begeeft, dit onmiddellijk te verlaten en beveelt dit gebied niet te betreden. Het verbod geldt ook voor bewoners, maar niet voor ambtenaren in de uitoefening van de functie.

Casus: Verblijfsontzegging Dance Valley op basis van artikel 175 Gemeentewet
Om het verbod een feestboot aan te leggen in de Kruithaven nabij het Dance Valley terrein in Spaarnwoude kracht bij te zetten, heeft de burgemeester van Velsen een noodbevel uitgevaardigd op grond van artikel 175 van de Gemeentewet. In dit noodbevel is bepaald dat het verboden is bezoekers van het Dance Valley festival op zaterdag 3 augustus in te schepen ter hoogte van de Kruithaven in het Noordzeekanaal, nabij het festivalterrein. Wanneer de organisator van het bootfeest in strijd met het noodbevel handelt, riskeert hij aanhouding door de politie.

Casus: Beperking toegangswegen Culemborg in de naburige gemeente Buren
Begin 2010 zijn er in Culemborg ernstige ongeregeldheden tussen groepen Marokkaanse en Molukse jongeren. De burgemeester heeft via de politie informatie dat vanuit andere delen van het land mensen naar Culemborg willen komen om de openbare orde verder te verstoren. De burgemeester vaardigt een noodbevel uit om de toegangswegen voor deze groepen af te sluiten. Omdat een deel van de toegangswegen via de gemeenten Buren en Geldermalsen voeren, verzoekt de burgemeester aan burgemeesters van deze gemeenten tot een gelijk noodbevel te besluiten. Dit gebeurt en in de drie gemeenten is een noodbevel van kracht. Het verwijderingsbevel gelast dat iedereen die niet woonachtig is in Culemborg en zich begeeft richting Culemborg en die door gedrag, kleding, meegebrachte voorwerpen of anderszins aanleiding geeft tot het redelijke vermoeden aan de zijde van de politie dat hij of zij deel zal nemen aan wanordelijkheden en/of de aldaar geldende noodverordening zal gaan overtreden zijn / haar reis richting Culemborg dient af te breken en deze reis niet mag hervatten tot de volgende ochtend 9:00 uur. Klik door voor de volledige tekst van het noodbevel van de gemeente Buren.

Casus: Afsluiting wijk Ondiep in Utrecht
In de Utrechts wijk Ondiep ontstaan ernstige ongeregeldheden nadat een wijkbewoner bij een schietincident dodelijk getroffen is door een politiekogel. De burgemeester heeft aanwijzingen dat relschoppers van elders naar de wijk willen en besluit om de wijk ‘avonds en ‘s nachts met hekken af te sluiten. De toegang tot het afgesloten gebied is uitsluitend toegestaan aan bewoners en aan personen wier aanwezigheid in dit gebied om dringende redenen noodzakelijk is. Aan de maatregel ligt een noodbevel op grond van artikel 175, Gemeentewet ten grondslag. Mensen die de wijk in of uit willen kunnen dat alleen nog maar via door de politie gecontroleerde posten. Binnen de wijk kunnen de bewoners zich vrij bewegen. Klik door voor een toelichtende tekst in een ambtsbericht van de (toenmalige) burgemeester van Utrecht aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Casus: Gevaar instorting flatgebouw Bos- en Lommerplein Amsterdam 
Uit een bouwtechnisch onderzoek blijkt dat een flatgebouw aan het Amsterdamse Bos- en Lommerplein instortingsgevaar kent vanwege constructiefouten. De burgemeester besluit tot een noodbevel, omdat de vrees bestaat dat gebruik van het gebouw tot zware ongevallen kan leiden. De flat wordt met hekken afgesloten. De burgemeester beveelt een ieder die zich binnen een bij het besluit gevoegd gebied begeeft, dit onmiddellijk te verlaten en beveelt dit gebied niet te betreden. Het verbod geldt ook voor bewoners, maar niet voor ambtenaren in de uitoefening van de functie. Klik door voor de volledige tekst van het noodbevel van de gemeente Amsterdam.

Casus: Tentenkamp in Ter Apel
Eind juli 2012 bracht de gemeente Vlagtwedde een evaluatie uit. De evaluatie ging over de beëindiging van het tentenkamp dat in mei 2012 was opgezet door uitgeprocedeerde asielzoekers. In de evaluatie komen tal van juridische OOV-gerelateerde dilemma's aan bod, waaronder de onderlinge verhoudingen tussen noodbevoegdheden, de APV en de Wet openbare manifestaties. Klik door voor de volledige evaluatie `Een Haags probleem op het grondgebied van Vlagtwedde (7 pagina's).

Casus: Floating party Warmond
In de zomer van 2015 wordt op Facebook een oproep gedaan voor een zogeheten 'Floating Party'. Om wanorderlijkheden op het water te voorkomen, zet de burgemeester van de gemeente Teylingen een noodbevel in. Klik door voor dit noodbevel.

Casus: Pers op afstand in Luttelgeest
In Luttelgeest (gemeente Noordoostpolder) wordt een noodbevel ingezet om de pers op afstand te houden van een besloten bewonersbijeenkomst over een asielzoekerscentrum. Het noodbevel leidt in de media tot de nodige kritiek, omdat er twijfel bestaat of het grondrecht van persvrijheid (op basis van Grondwet en Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) wel met een noodbevel kan worden ingeperkt. Klik door voor het noodbevel.

Verder lezen?

U bent hier

<div></div>