BIBOB

Wet BIBOB
Wet van 20 juni 2002, houdende regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Klik hier voor de volledige wetstekst.

_________

Bibob staat voor ‘bevordering integriteitbeoordelingen door het openbaar bestuur’. Deze wet geeft bestuursorganen een instrument ter voorkoming en bestrijding van (georganiseerde) criminaliteit. Het voornaamste doel is het voorkomen dat de overheid ongewild criminaliteit faciliteert, bijvoorbeeld bij het witwassen van geld. Een bestuursorgaan kan krachtens deze wet besluiten een vergunning in te trekken of te weigeren indien het vermoeden bestaat dat de aanvragers of houders van de vergunning deze zullen gebruiken voor het plegen van strafbare feiten. Ook bestaat de mogelijkheid om vergunningen alleen onder bepaalde voorwaarden te verstrekken. Niet alle bestuurlijke besluiten vallen onder het bereik van de Wet Bibob. Onder het bereik van deze wet zijn de volgende besluiten gebracht: 

• Diverse vergunningen, 
• subsidies en 
• aan te besteden overheidsopdrachten.

Het bestuursorgaan kan het Bureau Bibob vragen om een advies uit te brengen over het gevaar dat de vergunning zal worden gebruikt om strafbare feiten te plegen. Het Bureau Bibob verzamelt de benodigde gegevens van de aanvrager of vergunninghouder en stelt een advies op voor het bestuursorgaan. Elk advies wordt voorgelegd aan een Bibob-officier van justitie. Het advies van het Bureau Bibob kan drie uitkomsten hebben (artikel 3 Wet Bibob):

1. er is geen sprake van een ernstige mate van gevaar;

2. er is sprake van een mindere mate van gevaar;

3. er is sprake van een ernstige mate van gevaar.

Het is vervolgens aan het bestuur om zelfstandig een besluit te nemen al dan niet op basis van het advies.

Besluit tot weigering
Als een vergunning wordt geweigerd, is het vanwege de privacy van de aanvrager niet toegestaan om publiekelijk te vermelden op welke grond de vergunning is geweigerd. Uiteraard is het wel toegestaan om aan te geven wat de verschillende weigeringsgronden zijn die het Bureau Bibob in zijn algemeenheid hanteert (waarbij in het midden wordt gelaten welke weigeringsgrond in dit specifieke geval de doorslag gaf). Alleen die gegevens die noodzakelijk zijn voor de motivering van de gemeentelijke beslissing zullen aan de betrokkene bekend worden gemaakt. Deze worden ook opgenomen in de beslissing (art 28 lid 1 en 2 sub a Wet Bibob). Mocht het bestuursorgaan willen afwijken van het Bibob-advies dan geldt daarvoor een verzwaarde motiveringsplicht (artikel 3:50 Algemene Wet Bestuursrecht).

Voordat het bestuursorgaan het BIBOB-advies gebruikt voor de onderbouwing van het besluit, moet het ervan overtuigd zijn dat het BIBOB-advies zorgvuldig tot stand is gekomen. Dit is de zogenoemde vergewisplicht, die is vastgelegd in artikel 3:9 van de Algemene wet bestuursrecht. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in een uitspraak van 27 februari 2008 (LJN:BC5265) de vergewisplicht voor een BIBOB-advies nader uitgewerkt.

Uitbreiding toepassingsgebied
Het ministerie van Justitie heeft een wetsvoorstel ingediend om de Wet BIBOB te wijzigen. In het wetsvoorstel is onder meer opgenomen dat de Wet BIBOB wordt uitgebreid met:

1. Vastgoed- en grondtransacties waarbij de overheid betrokken is als civiele partij.
2. Exploitatie van speelautomaten en headshops.
3. Importeren van vuurwerk.

Burgemeesters krijgen ook de mogelijkheid om een BIBOB-onderzoek te doen naar bedrijven die geen vergunning van de gemeente nodig hebben, maar waar wel illegale activiteiten plaatsvinden. Zoals belwinkels en avondkappers. Verschillende gemeenten vermoeden dat criminelen uitwijken naar dit soort winkels. Door de uitbreiding van de Wet BIBOB krijgen burgemeesters de bevoegdheid om een BIBOB-onderzoek te doen en het bedrijf te sluiten als blijkt dat het bedrijf malafide is. Daarnaast moet een aantal verbeteringen en aanpassingen het voor gemeenten makkelijker maken om de Wet BIBOB toe te passen. En om de rechtsbescherming van bedrijven en personen te verbeteren:

Er komt een landelijk register voor alle uitgevoerde BIBOB-onderzoeken plus de uitkomsten daarvan van de laatste 2 jaar. Zo kunnen gemeenten zien of een bedrijf of persoon al eerder gescreend is.

• Burgemeesters krijgen rechtstreeks toegang tot justitiële en strafvorderlijke gegevens van bedrijven en personen in alle BIBOB-sectoren.
• De termijn voor het landelijk Bureau BIBOB om een advies te geven, wordt uitgebreid van 4 naar 8 weken. De extra verlengingsmogelijkheid van 4 weken blijft bestaan.
• Veel gemeenten maken in bezwaarprocedures gebruik van externe bezwarencommissies. Ook die externe commissies krijgen de mogelijkheid adviezen van het landelijk Bureau BIBOB in te zien.
• Wie bezwaar maakt tegen een weigering van een vergunning, subsidie of opdracht, krijgt recht op een afschrift van het advies van het landelijk Bureau BIBOB.

28 mei 2010 heeft de ministerraad ermee ingestemd het wetsvoorstel inzake de wijziging van de Wet BIBOB voor advies naar de Raad van State te sturen. De tekst van het wetsvoorstel en van het advies van de Raad van State worden openbaar bij indiening bij de Tweede Kamer.

Casuistiek

Casus: Bibob in Alkmaar
De burgemeester van Alkmaar liet nader onderzoek doen naar de situatie op de Alkmaarse Achterdam, voordat hij een definitief besluit nam over de sluiting van 92 bordeelramen in de prostitutiestraat. Aanleiding was een hoorzitting, waarop verhuurder Nool en de eigenaren van de betreffende panden hun bezwaren tegen de voorgenomen sluiting toelichtten. Volgens de gemeente zijn hierbij zaken ingebracht die nieuw onderzoek rechtvaardigen. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Bibob in Groningen
De burgemeester van Groningen heeft in 2007 op basis van een Bibob-advies de exploitatievergunning van een prositutie-inrichting ingetrokken wegens veronderstelde betrokkenheid van de eigenaar bij vrouwenhandel, illegaal wapenbezit en belastingontduiking. In een bestuursrechtelijke procedure (met als laatste instantie de Raad van State) wordt het besluit vernietigd. Betrokkene vordert in een civiele procedure jegens de Staat (vanwege de verantwoordelijkheid voor Bureau Bibob) en de gemeente schadevergoeding, bestaande uit kosten in verband met de diverse procedures en immateriele schade. Slechts de laatstgenoemde schade acht de rechtbank, tot een aanzienlijk lager bedrag dan gevorderd, toewijsbaar. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Casus: Bibob: weigeren bouw varkensstal in Arnhem
Weigering bouwvergunning voor varkensstal, omdat er ernstig gevaar bestaat dat die bouwvergunning mede zal worden gebruikt om uit strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten en strafbare feiten te plegen. Wet Bibob. Klik door voor de volledige uitspraak in deze casus.

Verder lezen

• Lees de Handreiking Bestuurlijk Handelen Aanpak Georganiseerde Criminaliteit (VNG)
   
• In Burgemeestersblad 55 stond een interview met BIBOB-expert Freek Salm. Klik door voor het interview.
   
• Brief Tweede Kamer: Uitkomsten onderzoek uitbreiding reikwijdte en verbeteringen toepassing Wet BIBOB (Brief 26-11-2008 van Minister van Justitie)
   
• Brief Tweede Kamer Evaluatie Wet BIBOB (Brief  18-07-2007 van Minister van Justitie)
   
• Rapport Evaluatie Wet BIBOB (Rapport, 18-07-2007), Bijlagenrapport Evaluatie Wet BIBOB en Samenvatting Evaluatie Wet BIBOB