Bevoegdheden OOV

Op veler verzoek heeft het NGB een zakboekje uitgebracht over de openbare orde en veiligheid (OOV)bevoegdheden van burgemeesters. Deze publicatie geeft de burgemeester, de locoburgemeester en zijn ambtelijke ondersteuning een beknopt en praktisch overzicht van de actuele bevoegdheden op het gebied van de openbare orde en veiligheid. De bevoegdheden zijn voorzien van casuïstiek, zodat de werking ervan in de praktijk helder wordt. Het zakboek komt mee voort uit het onderzoeksrapport 'Bestuur, recht en veiligheid'. Zakboek en onderzoeksrapport zijn toegestuurd aan de burgemeesters.

Het Zakboek openbare orde en veiligheid is hier te downloaden. Extra gedrukte exemplaren van het boekje zijn à € 15,00 (incl. verzendkosten) te bestellen via dit formulier.

Op dit deel van de website van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters zijn achtergronden, toelichtingen en jurisprudentie terug te vinden.¹

Huidige bevoegdheden
De huidige bevoegdheden zijn te onderscheiden in algemene bevoegdheden en noodbevoegdheden enerzijds en specifieke bevoegdheden anderzijds. De algemene bevoegdheden vloeien voort uit de Gemeentewet (denk aan noodverordening en noodbevel). De specifieke bevoegdheden vloeien voort uit specifieke wetten, zoals bijvoorbeeld het tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld en het sluiten van drugspanden op basis van artikel 13b Opiumwet. Voor een deel van de specifieke bevoegdheden geldt dat de burgemeester verplicht is tot samenspraak en/of samenwerking met het Openbaar Ministerie (bijv. preventief fouilleren obv artikel 141b Gemeentewet en cameratoezicht obv artikel 151c Gemeentewet).

Daarnaast zijn Politiewet 1993, de Wet Veiligheidregio's en de Algemene Plaatselijke Verordening bronnen voor wetgeving op het gebied van de openbare orde en veiligheid.

Interactie met functionele ketens
Voor het inzicht in de interactie tussen de bevoegdheden van de algemene kolom en de functionele kolommen (bijvoorbeeld bij dierziektenbestrijding, kernongevallen, infectieziekten) zijn de bestuurlijke netwerkkaarten ontwikkeld. Klik hier voor de bestuurlijke netwerkkaarten crisisbeheersing.

Toelichting per wetsartikel:

Algemene bevoegdheden en noodbevoegdheden

• Algemene bevoegdheid tot handhaving van de openbare orde. Artikel 172 Gemeentewet belast de burgemeester met de handhaving van de openbare orde onder gewone omstandigheden.
• Noodbevel.  Het bevel dat kan worden ingezet als sprake is van oproer, wanordelijkheden, rampen of zware ongevallen of de vrees daartoe.
• Noodverordening. Een algemeen verbindend voorschrift voor een onbepaald aantal personen ("een ieder") in buitengewone omstandigheden.

Specifieke bevoegdheden

• Preventief fouilleren. Mogelijkheid om ter handhaving van de openbare orde in een zogeheten Veiligheidsrisicogebied tot preventief fouilleren over te gaan.
• Cameratoezicht. Toezichtsregel om met camera's toezicht te houden op openbare plaatsen, voor zover deze in het belang zijn van het handhaven van de openbare orde.
• Bestuurlijke ophouding. Bevoegdheid om een verstoring van de openbare orde te voorkomen door een groep personen maximaal 12 uur te laten vasthouden of insluiten 
• Bevelen bestrijding ernstige overlast. De burgemeester kan beve bevelsbevoegdheid geeft om op te kunnen treden tegen mensen die herhaaldelijk individueel of groepsgewijs de openbare orde verstoren.
• Toezicht op openbare vermakelijkheden en inrichtingen. Toezicht op voor het publiek openstaande gebouwen en erven, openbare samenkomsten en vermakelijkheden.
• Sluiten woning (Victoria). Bevoegdheid tot sluiteing van een woning, of een niet voor het publiek toegankelijk lokaal bij verstoring van de openbare orde rond die woning door gedragingen in die woning.
• Sluiting drugspanden (Damocles).  Bevoegdheid om bestuursdwang toe te passen en woningen of voor het publiek toegankelijke gebouwen te sluiten als daar sprake is van drugshandel.
• Wet Tijdelijk huisverbod. Bevoegdheid om een persoon van wie een ernstige dreiging van huiselijk geweld uitgaat in beginsel 10 dagen de toegang tot zijn/haar woning te ontzeggen.
• Wet op de lijkbezorging Bevoegdheden van de burgemeester bij het opgraven van lichamen en/of de rol van een burgemeester bij het identificeren van onbekende doden.
• Wet Openbare manifestaties. Bevoegdheid om openbare bijeenkomsten, betogingen of demonstraties te reguleren en/of te verbieden.
• Wet Publieke gezondheid. Bevoegdheden die zich uitstrekken over het domein van de publieke gezondheid en de aanpak van infectieziekten.
• Wet BOPZ. Wet Bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen die de procedure beschrijft om voor de bevoegdheid tot het gedwongen opnemen van personen in psychiatrische ziekenhuizen.
• Wet Bibob. De wet bevordert de integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur en geeft instrumenten die inmenging van georganiseerde criminaliteit moet verhinderen.

Overigen

• Politiewet. Gezag en de rol van de burgemeester in het driehoeksoverleg waarin de handhaving van de openbare orde en de strafrechtelijke handhaving vanuit het Openbaar Ministerie samenkomen.
• Wet Veiligheidsregio's. Bevoegdheden die samenhangen met het kader waarin de crisisbeheersing en rampenbestrijding in Nederland (regionaal en nationaal) zijn geregeld.
• Algemene Plaatselijke Verordening. Bevoegdheden die voortkomen uit de door de eigen gemeenteraad vastgestelde APV.
• Informatieuitwisseling. Overzicht van de informatieverstrekking aan de burgemeester door OM en/of politie en de regels daaromtrent.
• Overzicht van overige wetgeving. Overzicht van wetgeving waarin de burgemeester als functionaris wordt genoemd, zoals de Leerplichtwet, de Boswet, Kieswet en Wet op de lijkbezorging.

Wetgeving in aantocht
De bevoegdheden van de burgemeester zijn geen statisch gegeven. De burgemeester is belast met de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Om die verantwoordelijkheid waar te kunnen maken, staan hem tal van bevoegdheden ter beschikking. Maatschappelijke omstandigheden wijzigen, jurisprudentie vormt zich en met regelmaat verandert de wetgeving. Waar mogelijk zullen wijzigingen in de wetgeving worden bijgewerkt op deze website. Op korte termijn gaat het om: 

• Wijziging Drank en Horecawet. Wijzigingen in de bevoegdheden die onder het regime van de Drank- en Horecawet vallen.
• Doorzettingsmacht Wet centra jeugd en gezin.
• Herziening stelsel kinderbeschermingsmaatregelen
• Wet versteviging regierol gemeenten lokaal veiligheidsbeleid.

Uitdijing van bevoegdheden
Recentelijk is de 'uitdijing' van de bevoegdheden in een stroomversnelling geraakt. Voor tal van problemen wordt er naar de burgemeester gekeken. Zo kan de burgemeester sinds 2009 plegers van huiselijk geweld een huisverbod opleggen. Sinds de invoering van de Voetbalwet in 2010 kunnen burgemeesters overlastveroorzakers een straatverbod opleggen.

Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters heeft aangegeven dat het geen goede weg is om voor afzonderlijke problemen met 'ad hoc'-oplossingen te komen. Het NGB pleit voor meer samenhang in de voorstellen. Het Genootschap heeft ook gepleit voor een gedegen verkenning van de openbare ordeportefeuille van de burgemeester en de grenzen met het strafrecht. Deze verkenning is door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in augustus 2010 gepubliceerd. Klik door voor meer informatie over de discussie over de uitdijing van bevoegdheden.

_______

¹ Bij de totstandkoming van deze website is getracht om zo nauwkeurig en zorgvuldig mogelijk de verschillende facetten van de regelgeving aan bod te laten komen. De teksten zijn als toelichting bedoeld voor de beroepsgroep. Aan de teksten kunnen op geen enkele wijze geen rechten worden ontleend.